យកលុយថ្មីទៅសងបំណុលចាស់៖ យល់ដឹងពីគ្រោះថ្នាក់នៃវដ្ត «ដោះអាវចាស់ ផ្លាស់អាវថ្មី» និងវិធីកាត់ក្បាលបញ្ជី
ការយកកម្ចីថ្មីមកបិទកម្ចីចាស់ ជួយដោះស្រាយបញ្ហា ឬគ្រាន់តែពន្យារពេលឱ្យដកដង្ហើម? មកស្វែងយល់ពីការពិតនៃវដ្តបំណុលវណ្ឌក និងវិធីដោះស្រាយសាមញ្ញៗដែលដឹងគ្រប់គ្នា។
បំណុលមិនបាត់ទេ ពេលយកកម្ចីថ្មីទៅសងកម្ចីចាស់ — វាគ្រាន់តែប្តូរអាវ
បងប្អូនប្រហែលជាធ្លាប់ឮ ឬធ្លាប់និយាយឃ្លានេះខ្លួនឯងហើយ៖ “យកអាថ្មីនេះ ទៅបិទអាមុនសិនទៅ… ចាំរកដោះបន្តិចទៀតតាមក្រោយ”។ មើលទៅដំបូង ដូចជាការបង្វិលលុយដ៏ឆ្លាតវៃមួយអញ្ចឹង។ ប៉ុន្តែបើធ្វើរបៀបនេះយូរទៅ វាមិនមែនជាការដោះស្រាយទេ វាដូចជាមនុស្សកំពុងបូមទឹកចេញពីទូកដែលធ្លាយ… ដោយប្រើធុងមានរន្ធអញ្ចឹងដែរ។ បូមទាល់តែដាច់ខ្យល់ស្លាប់ ក៏ទឹកនៅតែហូរចូលផ្ទៃទូកដដែល។
ថ្ងៃនេះជំពាក់កន្លែងមួយ។ ខែក្រោយរត់ទៅខ្ចីកន្លែងថ្មីមកបិទកន្លែងចាស់។ បន្ទាប់មកចាប់ផ្តើមទិញអីវ៉ាន់បង់រំលស់។ បន្ទាប់មកដើរខ្ចីសាច់ញាតិ បងប្អូន ម៉ែឪ។ ចុងក្រោយ ឈានដល់ការខ្ចីលុយរហ័សតាមទូរស័ព្ទដៃ ឬចងការប្រាក់រាប់រយ។ ជីវិតចាប់ផ្តើមវិលក្បុងដូចក្បាលម៉ាស៊ីនរោងចក្រដែលត្រូវគេបង្ខំឱ្យដំណើរការយប់ថ្ងៃ រហូតឡើងកម្តៅផ្សែងហុយទ្រលោម ជិតផ្ទុះគាំងទៅហើយ។
ពួកគេមិនមែន «ចាយវាយហ៊ឺហារ» ទេ គឺពួកគេកំពុង «ប្រឹងរស់»
រឿងពិតដែលគួរឱ្យអាណិតគឺ… មនុស្សភាគច្រើនមិនមែនជំពាក់លុយវណ្ឌកដោយសារតែដើរលេង ចាយវាយខ្ជះខ្ជាយ ឬទិញរបស់ប្រណីតៗនោះទេ។ ពួកគេគ្រាន់តែពឹងលើកម្ចីដើម្បីបន្តដកដង្ហើមរស់ក្នុងស្ថានភាពបង្ខំតែប៉ុណ្ណោះ។ នេះមិនមែនជាការបន្ទោសអ្នកខ្ចីឡើយ។ នៅស្រុកយើង មនុស្សភាគច្រើនធំឡើងដោយគ្មានអ្នកណាម្នាក់ធ្លាប់ពន្យល់ ឬបង្រៀនពីរឿងគ្រប់គ្រងបំណុល របៀបគិតការប្រាក់ ការបង់ប្រចាំខែ ឬការមើលឃើញហានិភ័យទុកមុននោះទេ។ សាលាមិនសូវមានមុខវិជ្ជានេះ ហើយឪពុកម្តាយជាច្រើនក៏កំពុងតែប្រឹង “រកព្រឹកខ្វះល្ងាច” ដូចគ្នា។
ពេលមានរឿងអាសន្នជាន់កន្ទុយគ្នា មនុស្សមិនសួរខ្លួនឯងថា “តើខ្ញុំគួរខ្ចីលុយគេទេ?” នោះឡើយ។ សំណួរនៅក្នុងចិត្តរបស់ពួកគេគឺ៖
- “បើមិនខ្ចី តើបានលុយអីបង់ថ្លៃពេទ្យ ថ្លៃថ្នាំឥឡូវហ្នឹង?”
- “បើមិនយកលុយទៅបិទកន្លែងនេះទេ តើស្អែកគេមកទារដល់ផ្ទះ ខ្មាសអ្នកភូមិស្លាប់ហើយ?”
- “បើគ្មានលុយបង់ថ្លៃសាលា តើឱ្យកូនបោះបង់ការរៀនសូត្រឬ?”
ជីវិតពិតពេលខ្លះវាមិនទុកពេលឱ្យយើងអង្គុយគិតវែងឆ្ងាយ ឬទាញក្រដាសមកបូកដកលេខនោះទេ។ ហើយនៅពេលដែលយើងត្រូវបង្ខំចិត្តសម្រេចចិត្តទាំងក្តីភ័យខ្លាច និងសម្ពាធខ្លាំង ការសម្រេចចិត្តដែលមើលទៅ “ជួយដោះស្រាយបានភ្លាមៗនៅចំពោះមុខ” តែងតែមានតម្លៃថ្លៃ និងក្លាយជាច្រវាក់ទាក់កជើងរយៈពេលវែង។
ហេតុអ្វីបានជាយើងងាយធ្លាក់ចូល «វដ្តដោះអាវសងបំណុល» នេះ?
១. រឿងអាសន្នមកដល់លឿនជាងលុយសន្សំ
មនុស្សភាគច្រើនមិនមាន “លុយបំរុង” សម្រាប់ទប់ទល់ពេលមានអាសន្នទេ។ គ្រាន់តែម៉ែឪឈឺម្តង ម៉ូតូបុកគេម្តង ឬមុខរបរធ្លាក់ចុះតែមួយខែ ភ្លាមៗជីវិតត្រូវបង្ខំចិត្តចូលក្នុងស្ថានភាព “រកលុយឱ្យបានភ្លាមៗ”។ បញ្ហាគឺ កម្ចីរហ័សមួយចំនួនជួយដោះស្រាយបញ្ហាបានតែ “ថ្ងៃនេះ” ប៉ុន្តែវានឹងបង្កើតសម្ពាធធ្ងន់ជាងមុនទ្វេដងសម្រាប់ “ច្រើនខែខាងមុខ”។
២. យើងមើលឃើញតែ «តើខែនេះបង់រួចអត់?»
ពេលកំពុងតែតានតឹង និងភ័យខ្លាំង ខួរក្បាលយើងចង់តែឃើញច្រកចេញមួយភ្លែតៗប៉ុណ្ណោះ។ យើងលែងខ្វល់ពីចំនួនការប្រាក់សរុប ឬរយៈពេលវែងឆ្ងាយហើយ យើងមើលតែ៖ “អូ! មួយខែបង់តែ ២ ម៉ឺនរៀលតើ រួចតើ!”។ តែការបង់តិចៗរយៈពេលវែងខ្លាំង អាចធ្វើឱ្យលុយសរុបដែលយើងត្រូវសងគេ ឡើងខ្ពស់កប់ពពកដោយមិនដឹងខ្លួន។ ដូចយើងទៅញ៉ាំអាហារប៊ូហ្វេដែលគេគិតតម្លៃម្នាក់ល្មមសមរម្យ… តែដោយសារតែស្តាយលុយ យើងខំប្រឹងញ៉ាំគ្រឿងសមុទ្ររហូតដល់ថ្នាក់ឈឺពោះ ត្រូវចូលពេទ្យអស់លុយលើសដើម។ 🍤
៣. ពាក្យថា «រ៉ូលបំណុល» ក្លាយជាវប្បធម៌ធម្មតា
នៅជុំវិញខ្លួនយើង ពាក្យថា “រ៉ូល (Roll) បំណុល” ឬ “យកថ្មីបិទចាស់” ក្លាយជារឿងដែលគេនិយាយតៗគ្នា រហូតយើងគិតថាវាជាវិធីដោះស្រាយធម្មតាដូចគេដូចឯង។ តែការពិតគឺ៖ បើគ្មានផែនការបង្កើតចំណូលថ្មី ឬការកាត់បន្ថយចំណាយឱ្យតឹងរ៉ឹងទេ បំណុលថ្មីគ្រាន់តែជាការរុញបញ្ហាចេញពីមុខមួយភ្លែត មិនមែនជាការដោះស្រាយបញ្ហានោះឡើយ។ វាដូចជាយើងបោសសំរាមពីក្រោមគ្រែ យកទៅលាក់ក្នុងទូខោអាវអញ្ចឹង។ មើលទៅបន្ទប់ហាក់ដូចជាស្អាតមួយភ្លែត… ប៉ុន្តែសំរាម និងធូលីដីនៅតែនៅក្នុងផ្ទះដដែល។ 🧹
អ្វីដែលបងប្អូនគួរយល់ដឹង មុនសម្រេចចិត្តខ្ចីថ្មី
វាមិនមែនមានន័យថាកម្ចីសុទ្ធតែជាការមិនល្អទាំងអស់នោះទេ។ ពេលខ្លះ វាជាឧបករណ៍ចាំបាច់ដើម្បីពង្រីកមុខរបររកស៊ី ឬដោះស្រាយពេលទាល់ច្រកពិតប្រាកដ។ ប៉ុន្តែ បើកម្ចីថ្មីត្រូវយកមកប្រើគ្រាន់តែដើម្បី “ដកដង្ហើមបន្តិច” ពីមួយខែទៅមួយខែ វាគឺជាសញ្ញាអាសន្នប្រាប់ថា ប្រព័ន្ធលុយកាក់ក្នុងផ្ទះរបស់យើងកំពុងតែទ្រុឌទ្រោមខ្លាំងហើយ។
មុននឹងយល់ព្រម ឬចុះហត្ថលេខាខ្ចីលុយថ្មី សាកសួរខ្លួនឯងនូវសំណួរងាយៗទាំងនេះសិន៖
- តើបំណុលថ្មីនេះកំពុងជួយឱ្យជីវិតខ្ញុំមានស្ថេរភាព ឬគ្រាន់តែពន្យារពេលឱ្យដកដង្ហើមមុននឹងលង់ទឹក?
- បើខែក្រោយចំណូលគ្រួសារធ្លាក់ចុះជាងនេះ តើខ្ញុំនៅតែអាចរកលុយមកបង់គេរួចទេ?
- តើខ្ញុំបានដឹងច្បាស់ពីចំនួនលុយសរុប (ទាំងលុយដើម ទាំងការប្រាក់ និងថ្លៃសេវាផ្សេងៗ) ដែលត្រូវសងគេទាំងអស់ហើយឬនៅ?
- តើខ្ញុំខ្ចីលុយនេះព្រោះមានផែនការច្បាស់លាស់ ឬគ្រាន់តែខ្ចីព្រោះតែភ័យស្លន់ស្លោ?
ពេលដែលមនុស្សយើងភ័យខ្លាំង សំឡេងក្នុងក្បាលតែងតែខ្សឹបប្រាប់ថា៖ “យកលុយមកសិនទៅ ចាំគិតតាមក្រោយ!”។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងរឿងលុយកាក់… ពាក្យថា “តាមក្រោយ” ជានិច្ចកាលគឺជាកន្លែងដែលការប្រាក់ពិន័យ និងសម្ពាធកាន់តែធំកំពុងឈរញញឹមរង់ចាំយើង។ 📉
ផ្ទៀងផ្ទាត់មុនសម្រេចចិត្ត
មុននឹងសម្រេចចិត្តយកកម្ចីថ្មីទៅបិទកម្ចីចាស់ សូមឆែកមើល ៥ ចំណុចនេះឱ្យច្បាស់សិន៖
- [ ] ១. គណនាចំនួនសរុប៖ មិនមែនមើលតែតម្លៃបង់ប្រចាំខែឡើយ។ សួរភ្នាក់ងារឱ្យច្បាស់ ឬបូកមើលខ្លួនឯងថា ចុងក្រោយបង្អស់ត្រូវអស់លុយសរុបប៉ុន្មានរៀល ឬប៉ុន្មានដុល្លារ?
- [ ] ២. ពិនិត្យមើលលុយដែលនៅសល់៖ ក្រោយពេលសងបំណុលថ្មីនេះហើយ តើលុយខែរបស់យើងនៅសល់លើសពីពាក់កណ្តាលនៃចំណូលទេ? បើនៅសល់តិចពេក ជីវិតបងប្អូននឹងងាយដួលខ្លាំងណាស់ពេលមានគ្រោះអាសន្នបន្តិចបន្តួច។
- [ ] ៣. ផ្អាកសម្រេចចិត្តពេលកំពុងភ័យ៖ ពេលកំពុងតែតានតឹងខ្លាំង ខួរក្បាលយើងចង់តែរត់ចេញពីបញ្ហាចំពោះមុខ មិនអាចគិតវែងឆ្ងាយបានឡើយ។ លាងមុខ ញ៉ាំទឹក រកកន្លែងដកដង្ហើមវែងៗឱ្យនឹងធឹងសិន។
- [ ] ៤. ពិគ្រោះជាមួយអ្នកយល់ដឹង៖ ពិភាក្សាជាមួយមនុស្សដែលអាចពន្យល់ពីផលវិបាកបានច្បាស់លាស់ មិនមែនទៅពិគ្រោះជាមួយអ្នកដែលព្យាយាមបង្ខំ ឬលួងលោមឱ្យយើងផ្ដិតមេដៃលឿនៗនោះទេ។
- [ ] ៥. សរសេរបំណុលទាំងអស់ដាក់លើក្រដាស៖ ពេលវានៅតែក្នុងក្បាល វាមើលទៅធំធេង និងច្របូកច្របល់ដូចសរសៃអំបោះញ៉ីញ៉ៃ។ ពេលសរសេរដាក់លើក្រដាសច្បាស់ៗ វានឹងបង្ហាញរូបរាងពិតប្រាកដ ងាយស្រួលដោះស្រាយតាមសម្រួល។